Sürüngenler

Çokgözeli hayvanlardan omurgalılar dalının kaplumbağa, timsah, kertenkele ve yılanları içine alan dördüncü sınıfıdır. Dünya üzerinde 4.300 türü vardır. Vücutları pul, ya da kemik plakalarla örtülüdür. Hepsi soğukkanlıdırlar. Birkaç türü müstesna, hepsi yumurtlayıcıdır. Bu sınıfta bulunan hayvanlardan yalnız yılanların ayakları yoktur. Ötekilerin varsa da kısadır ve yana uzanmıştır. Bu sebeple karınlarını yere sürüyerek giderler.

Sürüngenler, karbonifer çağında ilk olarak meydana çıktılar, mezozoikde çok geliştiler ve dev boylu oldular. Dinozorlar, ihtiyozorlar bu dev boylu sürüngenlerin en iyi bilinenleridir. Sonra bazılarının soyu tükendi, bazılarının da boyları gittikçe ufaldı.Nesilleri tükenmiş olan dinazorlar, ihtiyozorlar da bu sınıfta incelenir. Vücutları pul veya kemiksi plaklarla örtülüdür. Sürüngenlerin pulları üst derinin kornea tabakasının kalınlaşmasından meydana gelir. Aralarında bulunan yumuşak deri sayesinde gövdeleri rahatça eğilip bükülebilir.

sürüngenler

Karın pullarıysa çoğunlukla birbirinin üstüne biner. Bu durum yılanlarda sürünmeye yardımcıdır. Kaplumbağa ve timsahların vücutlarını örten kemiksi plakların yapısına alt deri de katılır. Kaplumbağaların baasını meydana getiren plaklar birbirine kaynamıştır. Timsahlarda ise birbirinden ayrıdır. Kertenkele ve yılanlarda pullu deri, büyümeye mani olduğundan zaman zaman atılarak yenilenir. Bu duruma gömlek değiştirme denir. Cansız pul ve levhalardan hasıl olan deri, terlemeye manidir.

Vücut sıvılarının buharlaşmasını önler. Sürüngenlerde ter bezi bulunmadığından kurak ve sıcak bölgelerde rahatça yaşayabilirler. Hem yavru hem de erginler akciğer solunumu yaparlar. Deri solunumları yoktur. Yılan ve yılansı kertenkelelerin sol akciğerleri hava kesesine dönüşmüştür. Avlarını yutarken gerekli yedek havayı bu keseden kullanırlar. Çift eşeylidirler. Yumurtlayarak ürerler. Yumurtalarını nemli ve sıcak topraklara bırakırlar. Çok azında yumurtalar ana karnında açıldığından yavrularını doğururlar.

Deniz kaplumbağaları kilometrelerce yol kat ederek kumsallara çıkarak yumurtalarını kumlara gömerler. Değişken ısılı, soğukkanlı hayvanlardır. Vücut ısılarını yükseltmek için güneşlenir veya sıcak taş ve topraklara uzanırlar. Soğuk havalarda uyuşurlar. Toprağı donan soğuk iklim bölgelerinde sürüngenlere rastlanmaz. Kış uykusuna yatarlar. Aşırı sıcak havalarda serin yerlere çekilerek yaz uykusuna da yatarlar. Yedikleri besinlerden hemen hemen hiç ısı elde etmezler. Fazla vücut ısısına ihtiyaç duymadıklarından rahatça bir yıl gibi uzun bir süre açlığa dayanabilirler.

Bazılarının kopan parçaları yenilenir. Böbrekleri su kaybını önlemek için ürik asit boşaltımına uygun yapıdadır. Sidik keseleri bulunmaz. Boşaltım ürünleri doğrudan dışkılıkla atılır. Yılan ve kertenkelelerin yürekleri iki kulakçık ve yarım bir perdeyle yarılmış iki karıncıktan meydana gelir. Karıncıklarda temiz ve kirli kan birbirine karıştığından vücutlarında karışık kan dolaşır. Timsah ve kaplumbağaların karıncıklarında perde tamdır. Yürekleri dört gözlüdür. Sol kısımda temiz, sağ kısımda kirli kan bulunur.

Buna rağmen sol ve sağ karıncıktan çıkan aort kökleri yüreğin hemen önünde panizza kanalı vasıtasıyla birleştiklerinden vücutta kısmen karışık kan dolaşır. Koku alma duyuları çok kuvvetlidir. Yılan ve kertenkeleler en hafif kokuları bile dilleriyle idrak edebilirler. Dillerine sinen koku damaktaki duyu organı hücrelerine aktarılır. Tükrük bezleri gelişmiştir. Bazılarında zehir bezlerine dönüşmüştür. Üst ve alt göz kapakları mevcuttur. Kapaklar birleşerek gözü saydam bir kapak gibi örter. Bu tiplerde gözle kapak arasında bir sıvı bulunur. Yurdumuz, timsah dışındaki sürüngenler bakımından zengindir.

Sözlükte "sürüngenler" ne demek?

1. Omurgalıların, suda ve karada yaşayabilen yılan, kertenkele, kaplumbağa, timsah gibi yerde sürünerek ya da yürüyerek ilerleyen sınıfı.

Sürüngenler kelimesinin ingilizcesi

[sürüngen] n. reptile, creeper, reptilian

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç